Termin „dwubiegunowy” oznacza dwa bieguny, dwa skrajnie przeciwne nastroje — manię i depresję — które charakteryzują zaburzenie. Nastroje ujawniają się jako epizody, mające różne objawy. Czasami objawy manii i depresji mogą się nakładać, tworząc zupełnie inne oblicze zaburzenia dwubiegunowego.
W zaburzeniu dwubiegunowym faza maniakalna to wyolbrzymione poczucie optymizmu, pewności siebie i energii, a epizody mogą trwać od dwóch tygodni do czterech lub pięciu miesięcy. Czasami zdarza się, że czas trwania jest jeszcze inny. Chociaż zwiększona pewność siebie i kreatywność może wydawać się pozytywnym doświadczeniem dla osób z zaburzeniem dwubiegunowym, często te emocje są tak intensywne, że upośledzają podejmowanie decyzji i myślenie. Przecenianie swoich możliwości może prowadzić do lekkomyślnych zachowań — podejmowania złych decyzji, agresji, a nawet narażania się na niebezpieczeństwo wyrządzenia poważnej krzywdy sobie lub innym. W niektórych przypadkach u osób mogą wystąpić objawy psychozy (stan urojeniowy, w którym mogą słyszeć głosy i być przekonane o rzeczach, które nie są prawdą).
Natomiast faza depresyjna jest zazwyczaj ostrzejsza niż łagodne formy depresji — zwłaszcza że epizody trwają dłużej (średnio około sześciu miesięcy). Ludzie mają wówczas trudności z radzeniem sobie z życiem w efektywny sposób i może skończyć się na pozostaniu w łóżku przez cały dzień, czując się niezdolnym do poradzenia sobie z życiem codziennym. Podobnie jak w przypadku epizodu maniakalnego, w fazach depresyjnych choroby dwubiegunowej mogą wystąpić objawy psychozy.
Wśród osób z zaburzeniami dwubiegunowymi mogą pojawiać się okresy, w których chorzy mają mieszane objawy. Czyli szybko przechodzą od stanu manii do depresji i z powrotem, zwykle w ciągu kilku godzin. Może to prowadzić do wrogości, drażliwości i agresji. W takich przypadkach może być konieczna interwencja w celu zapewnienia bezpieczeństwa im i osobom z otoczenia.
Lżejszą postacią manii jest hipomania, w której objawy euforii i nadpobudliwości nie mają wpływu na codzienne funkcjonowanie. Mimo to, okres hipomanii może szybko wymknąć się spod kontroli i spowodować zaburzenia w codziennym funkcjonowaniu, co może wpłynąć na relacje, karierę, satysfakcję z życia. Czasami hipomania przeradza się w manię, a po niej może nastąpić przewlekły epizod depresyjny.
Choroba afektywna dwubiegunowa to druga co do częstości przyczyna niezdolności do pracy z powodów psychiatrycznych. Rozpoczyna się najczęściej w młodym wieku (przed 35. rokiem życia), co w połączeniu z bardzo dużą nawrotowością objawów przyczynia się do poważnych, negatywnych konsekwencji we wszystkich aspektach życia chorego (funkcjonowanie społeczne, rodzinne, zawodowe, kondycja ekonomiczna, możliwość realizowania swojego potencjału intelektualnego). Choroba ta dotyka w równym stopniu mężczyzn i kobiety z różnych środowisk, ale wzorzec wahań nastroju i rodzaj zaburzenia dwubiegunowego będzie się różnił w zależności od osoby. Oznacza to, że podczas gdy niektórzy ludzie mieli tylko kilka epizodów dwubiegunowych w swoim życiu, inni mogą mieć częste epizody i rzadko doświadczają stabilności emocjonalnej.
Praktycznie każdego dnia obchodzone są „święta nietypowe” i wśród nich znajdziemy również święta chorób. Choroba afektywna dwubiegunowa obchodzi swoje święto 30 marca. Tego dnia zwiększa się świadomość na temat tej trudnej do zdiagnozowania choroby. W dzień tej choroby warto zastanowić się, czy nie znamy kogoś z podobnymi objawami – naprzemiennymi falami depresji i euforii. Można w ten sposób przyspieszyć czyjąś diagnozę.
Nieleczona choroba afektywna dwubiegunowa może zrujnować życie rodzinne, zawodowe i społeczne. Jednak wczesne rozpoznanie i właściwie dobrane leki (które należy przyjmować przez resztę życia) pozwalają pacjentom w miarę dobrze funkcjonować. Bardzo ważną rolę w leczeniu odgrywa współpraca chorego z lekarzem, oparta na rzetelnej wiedzy na temat swojej przypadłości oraz umiejętności rozpoznawania pierwszych sygnałów nawrotu manii i depresji. Jest to szczególnie ważne, ponieważ lekarz dobiera leki w zależności od fazy i objawów choroby. Głównym celem terapii jest wydłużanie okresu remisji i niedopuszczanie do nawrotów. Leczenie odbywa się kompleksowo. Stosuje się leczenie farmakologiczne, psychoterapię oraz psychoedukację.
Jednak jak to ma się przy wszystkich chorobach najważniejsze jest szybkie wykrycie, zdiagnozowanie i rozpoczęcie leczenia choroby dwubiegunowej. Im szybciej się to stanie tym większa szansa na zatrzymanie i lżejszy przebieg choroby. Jeżeli tylko zauważymy u siebie lub wśród najbliższych niepokojące objawy nie bójmy się działać, ale skorzystajmy z pomocy specjalistów.
Andrzej Koenig, ociemniały
Fot. Pixabay
