
Wraz ze zbliżającym się sezonem urlopowym wielu z nas planuje wakacyjne wyjazdy – zarówno po Polsce, jak i do egzotycznych krajów. Niestety wymarzony wypoczynek może skutecznie popsuć jedna z najczęstszych dolegliwości wakacyjnych, czyli biegunka podróżnych, potocznie nazywana „zemstą faraona”.
To problem, który dotyka miliony turystów każdego roku. W krajach tropikalnych oraz regionach o niższym standardzie sanitarnym dolegliwości ze strony układu pokarmowego zgłasza od 20% do nawet ponad 60% podróżnych. Szczególnie narażone są osoby wyjeżdżające do Indii, krajów Afryki, Azji Południowo-Wschodniej oraz Ameryki Łacińskiej.
U osób dorosłych biegunkę definiuje się jako oddanie co najmniej trzech luźnych lub wodnistych stolców na dobę. Jeśli objawy utrzymują się:
- krócej niż 14 dni – mówimy o biegunce ostrej,
- od 14 do 30 dni – o biegunce przetrwałej,
- powyżej 30 dni – o biegunce przewlekłej.
Biegunka podróżnych to zespół objawów żołądkowo-jelitowych występujących najczęściej po spożyciu skażonej żywności lub wody.
Najczęstszą przyczyną są bakterie obecne w skażonym jedzeniu i napojach. Około 10% przypadków wywołują wirusy, natomiast pasożyty odpowiadają za około 5% zachorowań.
Źródłem chorobotwórczych drobnoustrojów mogą być:
- zwierzęta hodowlane – poprzez skażoną żywność, wodę lub warzywa,
- zwierzęta morskie – poprzez owoce morza i wodę,
- człowiek – przez nieprawidłowe przygotowanie posiłków, brak higieny
- środowisko – skażona woda i gleba.
Warto pamiętać, że biegunka może mieć również inne przyczyny, m.in.:
- alergie pokarmowe,
- nietolerancje pokarmowe (np. niedobór laktazy),
- stosowanie antybiotyków,
- leczenie onkologiczne,
- zespół jelita nadwrażliwego,
- choroby zapalne jelit.
Najwyższą zachorowalność obserwuje się:
- u dzieci do 2. roku życia,
- u osób między 20. a 30. rokiem życia,
- u podróżnych odwiedzających kraje o niskim poziomie higieny sanitarnej.
Jakie objawy powinny zaniepokoić?
Najczęściej biegunce towarzyszą:
- bóle brzucha,
- nudności,
- osłabienie,
- gorączka,
- wymioty.
Pilny kontakt z lekarzem jest konieczny, gdy:
- liczba wypróżnień przekracza 10 na dobę,
- w stolcu pojawia się krew,
- występuje wysoka gorączka,
- dolegliwości utrzymują się przez dłuższy czas,
- pojawiają się objawy odwodnienia.
Podstawą postępowania jest uzupełnianie utraconych płynów i elektrolitów. Odwodnienie może być szczególnie niebezpieczne dla dzieci, seniorów i osób przewlekle chorych.
Najlepiej sprawdzają się:
- chłodne płyny podawane małymi porcjami,
- lekko osolona woda,
- słaba herbata,
- marchwianka,
- preparaty elektrolitowe dostępne w aptekach.
Należy unikać:
- napojów gazowanych,
- alkoholu,
- mleka,
- bardzo gorących napojów.
Jak przygotować się przed wyjazdem?
Zadbaj o higienę. To podstawowa zasada profilaktyki. Warto pamiętać o:
- częstym myciu rąk,
- używaniu płynów dezynfekujących,
- unikaniu jedzenia od ulicznych sprzedawców,
- piciu wyłącznie wody butelkowanej,
- unikaniu lodu niewiadomego pochodzenia,
- niespożywaniu niepasteryzowanych produktów mlecznych.
Przed wyjazdem do krajów tropikalnych warto skonsultować się z lekarzem medycyny podróży. W niektórych przypadkach zalecane są szczepienia chroniące przed chorobami przewodu pokarmowego.
Spakuj apteczkę podróżną. W wakacyjnej apteczce powinny znaleźć się:
- elektrolity,
- leki przeciwbiegunkowe,
- probiotyki,
- środki przeciwgorączkowe,
- preparaty dezynfekujące do rąk.
Podczas dolegliwości warto wybierać lekkostrawne potrawy przygotowywane:
- na parze,
- gotowane w wodzie,
- duszone bez obsmażania,
- pieczone bez dodatku tłuszczu.
Należy unikać:
- produktów smażonych,
- tłustych dań,
- warzyw cebulowych,
- roślin strączkowych,
- dużej ilości błonnika.
Warto ograniczyć również:
- kawę,
- soki owocowe,
- suszone śliwki,
- buraki,
- produkty zawierające sorbitol, ksylitol i mannitol,
- nadmiar fruktozy.
Po ustąpieniu objawów należy stopniowo wrócić do normalnej, zbilansowanej diety opartej na zasadach zdrowego żywienia.
Źródła: https://www.mp.pl/pacjent/dieta/diety/diety_w_chorobach/412298,dieta-w-przypadku-biegunki-co-jesc-co-pic-i-czego-unikac; https://ncez.pzh.gov.pl/
Renata Bech
Ilustracja poglądowa AI


