Wrotycz pospolity to niezwykle wszechstronna roślina, która od pokoleń znajduje zastosowanie zarówno w ogrodnictwie, jak i w ziołolecznictwie. W ogrodzie stanowi cenne wsparcie w naturalnej ochronie roślin przed wieloma szkodnikami. Choć medycyna ludowa przypisywała mu liczne właściwości zdrowotne, współczesna wiedza przypomina, że zawiera toksyczny tujon. Dlatego preparaty z wrotyczu przeznaczone do stosowania wewnętrznego powinny być używane wyłącznie pod nadzorem specjalisty.
Silny aromat wrotyczu działa odstraszająco na wiele owadów. Dzięki temu od lat znajduje zastosowanie w ekologicznych ogrodach i na działkach.
Preparaty przygotowane z tej rośliny pomagają ograniczyć występowanie między innymi:
- stonki ziemniaczanej,
- pchełek ziemnych,
- śmietek,
- pryszczarków,
- gąsienic i larw motyli,
- mączlików szklarniowych,
- mrówek,
- ślimaków,
- kleszczy.
Regularne opryski mogą zmniejszyć liczebność szkodników i ograniczyć konieczność stosowania chemicznych środków ochrony roślin.
Sposób przygotowania:
- Ziele zalać wodą i zagotować.
- Pozostawić do ostygnięcia.
- Przecedzić.
- Rozcieńczyć wodą w proporcji 1:2.
- Wykonywać opryski 2–3 razy w tygodniu, gdy pojawią się szkodniki.
Wywar najlepiej przechowywać w szczelnie zamkniętym pojemniku, w zacienionym miejscu.
Gnojówka z wrotycza to jeden z najczęściej stosowanych naturalnych preparatów ogrodniczych. Składniki: 3 kg świeżego lub 300 g suszonego wrotyczu i 10 litrów wody.
Rozdrobnione ziele zalewamy wodą i pozostawiamy w zamkniętej beczce lub wiadrze.
W zależności od czasu przygotowania uzyskujemy różne preparaty:
- po 1–2 dniach – roztwór można stosować bez rozcieńczenia,
- po 2–3 tygodniach fermentacji – gdy płyn przestanie się pienić i stanie się klarowny, rozcieńczamy go w proporcji 1:5 lub 1:10.
Nierozcieńczoną gnojówkę można stosować przeciw roztoczom, natomiast ogniska pcheł ziemnych polewa się bezpośrednio preparatem. Rozcieńczony preparat wykorzystuje się do oprysków przeciw mączlikom, gąsienicom oraz innym szkodnikom.
Ponieważ fermentująca gnojówka wydziela bardzo intensywny zapach, najlepiej przygotowywać ją z dala od domu i miejsc wypoczynku.
Kwitnące pędy można również wykorzystać w prostszy sposób. Bukiety ustawione na balkonie, tarasie czy w altance wydzielają intensywny zapach, który dla wielu owadów jest nieprzyjemny. Nie stanowi to całkowitej ochrony, ale może ograniczyć obecność: komarów, meszek, os i części much.
Wrotycz znajduje też zastosowanie w fitoterapii. Od stuleci był wykorzystywany w medycynie ludowej. Zawarte w nim substancje czynne wykazują wiele interesujących właściwości. Tradycyjnie przypisuje mu się działanie: przeciwpasożytnicze, przeciwbakteryjne, przeciwzapalne, żółciopędne, wspomagające trawienie. Napary stosowano zewnętrznie do przemywania skóry przy: ukąszeniach owadów, drobnych stanach zapalnych, swędzeniu skóry.
Mimo bogatej tradycji zielarskiej wrotycz raczej nie jest nie jest rośliną do samodzielnego stosowania doustnego. Powodem jest obecność tujonu – związku, który w większych ilościach działa toksycznie na organizm. Dlatego preparatów z wrotycza nie należy stosować doustnie bez konsultacji z lekarzem lub doświadczonym fitoterapeutą.
Renata Bech
Zdjęcie: Renata Bech
