Najwyższa Izba Kontroli (NIK) sprawdziła dostępność w urzędach w latach 2019–2025. Raport NIK pokazuje, że działania podejmowane w skontrolowanych samorządach okazały się niewystarczające do spełnienia wszystkich minimalnych ustawowych wymagań w zakresie zapewnienia dostępności.
Z powyższego raportu wynika, że żadna ze zbadanych stron internetowych nie spełniała wszystkich wymaganych kryteriów dostępności cyfrowej, a w ponad 87% urzędów wykryto istotne bariery architektoniczne oraz informacyjno-komunikacyjne. Brakowało m.in. informacji o rozkładzie pomieszczeń w budynku w formie wizualnej i dotykowej lub głosowej, urządzeń wspomagających słyszenie, odpowiednich procedur ewakuacji, parkingów i toalet dla osób z niepełnosprawnościami.
Od wielu lat samorządy lokalne świadczą szeroki zakres usług na rzecz lokalnych społeczności, dlatego priorytetem staje się ich realizacja zgodnie z wymogami dostępności cyfrowej, architektonicznej oraz informacyjno-komunikacyjnej. Kontrola NIK, która objęła okres od 1 stycznia 2019 r. do 20 sierpnia 2025 r. zweryfikowała 16 jednostek (po dwa urzędy gmin i dwa starostwa powiatowe z terenu województw: kujawsko-pomorskiego, zachodniopomorskiego, podkarpackiego, a także opolskiego).
Wyniki dotyczące barier w dostępności architektonicznej
NIK w ponad 87% kontrolowanych jednostek stwierdził przypadki niespełniania minimalnych warunków dostępności architektonicznej. Niezgodność z wymogami ustawy o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami stwierdzono w 14 z 16 jednostek. Aż 17 z 21 zbadanych budynków (tj. ponad 80%) nie spełniało co najmniej dwóch z pięciu warunków dostępności w tym zakresie.
W trzynastu urzędach budynki nie były w pełni przystosowane dla osób z niepełnosprawnościami, co objęło aż 15 z 21 skontrolowanych obiektów (część skontrolowanych urzędów ma po kilka budynków). W miejscach tych brakowało m.in. odpowiednich podjazdów, wind czy innych rozwiązań technicznych, które pozwoliłyby bez problemu dotrzeć do każdego pokoju szczególnie przez osoby z dysfunkcjami ruchu poruszające się na wózkach inwalidzkich oraz kulach ortopedycznych.
Problemy z poruszaniem się po jednym poziomie wynikały głównie ze zbyt wysokich progów w drzwiach zewnętrznych, przekraczających dopuszczalne dwa centymetry oraz z niepotrzebnych progów w drzwiach wewnętrznych, które stanowią poważną barierę architektoniczną.
Dodatkowo w niektórych miejscach brakowało oznaczeń ostrzegających o zmianie poziomu podłogi, a schody były jedyną drogą dotarcia na miejsce. Z kolei trudności z przemieszczaniem się i dostępem do różnych stref wynikały ze zbyt wąskich korytarzy i przejść, przez co osoby na wózkach inwalidzkich nie miały miejsca na manewry. Drzwi wejściowe oraz te prowadzące do gabinetów również okazały się za wąskie. Utrudnienia były też wynikiem źle ustawionych elementów wyposażenia i małej architektury, które skutecznie blokowały dostęp do tablic ogłoszeń czy dzwonków przyzywających pomoc.
Z kolei w dziewięciu jednostkach nie zadbano o to, by osoby ze szczególnymi potrzebami mogły się bezpiecznie ewakuować lub zostać uratowane.
Bariery w dostępności cyfrowej po kontroli NIK prezentują się w skrócie następująco
Żadna ze sprawdzonych stron internetowych nie była dostosowana w wymaganym zakresie do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Ponad 87% jednostek nie spełnia minimalnych kryteriów dostępności informacyjno-komunikacyjnej.
Większość z badanych urzędów (14 z 16), nie spełniła podstawowych warunków związanych z dostępnością informacyjno-komunikacyjną dla osób ze szczególnymi potrzebami. Na stronach internetowych brakowało m.in. informacji o zakresie działalności jednostek w formie pliku tekstowego odczytywalnego maszynowo (na 21 stronach), nagrania w polskim języku migowym (na 27 stronach) oraz tekstu łatwego do czytania (na 23 stronach). Ponadto w siedmiu jednostkach, w 10 budynkach, nie zapewniono urządzeń ani rozwiązań technicznych wspierających osoby słabosłyszące, takich jak np. pętle indukcyjne, systemy do komunikacji przy pomocy fal radiowych czy inne technologie ułatwiające odbiór dźwięku.
NIK podczas swojej kontroli dostępności w wybranych urzędach znalazł wiele błędów oraz braków dostępności tych jednostek dla osób z szczególnymi potrzebami. Z raportem pokontrolnym NIK powinny zapoznać się wszystkie samorządy lokalne w Polsce i sprawdzić jak ta dostępność wygląda u nich.
Źródło: Najwyższa Izba Kontroli
Andrzej Koenig, ociemniały
