Zapewnienie dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami wynika z ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami.
Jest to akt prawny, który ma na celu poprawę jakości życia m.in. seniorów i osób z niepełnosprawnościami poprzez likwidację barier w trzech kluczowych obszarach:
- dostępność architektoniczna,
- dostępność cyfrowa,
- dostępność komunikacyjna.
Za kwestie wdrażania polityki dostępności odpowiada Departament w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej (MFiPR). Minister powołał Radę Dostępności, w której zasiada ponad 50 przedstawicieli administracji rządowej, samorządów i organizacji pozarządowych. Rada analizuje, jak przepisy działają w praktyce i wskazuje bariery we wdrażaniu ustawy.
Dostępność architektoniczna
Obejmuje fizyczne dostosowanie przestrzeni i budynków tak, aby każdy – niezależnie od wieku, stanu zdrowia czy stopnia sprawności – mógł z nich korzystać. Wymaga to m.in.:
- likwidacji progów i schodów lub zapewnienia podjazdów i wind,
- montażu poręczy i uchwytów,
- zapewnienia odpowiedniej szerokości drzwi i korytarzy,
- instalacji kontrastowych oznaczeń i fakturowych pasów ostrzegawczych,
- zapewnienia dostępnych toalet.
W praktyce problemem jest rozbieżność pomiędzy różnymi rozporządzeniami i wytycznymi budowlanymi, co utrudnia jednolite stosowanie standardów.
Dostępność cyfrowa
Dostępność cyfrowa jest regulowana przede wszystkim przez odrębną ustawę z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych. Zobowiązuje ona urzędy, samorządy, placówki publiczne i inne podmioty do dostosowania swoich serwisów cyfrowych do standardów WCAG (Web Content Accessibility Guidelines).
Wymagania obejmują m.in.:
- możliwość powiększenia tekstu i zmianę kontrastu,
- czytelny układ strony i obsługę klawiaturą,
- dodawanie napisów do materiałów wideo,
- opisy alternatywne grafik,
- kompatybilność z czytnikami ekranu.
Dostępność komunikacyjno-informacyjna
Dotyczy zapewnienia skutecznego przekazu informacji w kontaktach z obywatelami. Obejmuje m.in.:
- możliwość skorzystania z tłumacza języka migowego (stacjonarnie lub online),
- stosowanie prostego i zrozumiałego języka,
- możliwość przekazania informacji w formie alternatywnej (np. w druku powiększonym, w formacie audio lub w języku łatwym do czytania – ETR),
- zapewnienie pętli indukcyjnych i systemów wspomagania słuchu w punktach obsługi.
Część samorządów aktywnie współpracuje z wyspecjalizowanymi organizacjami pozarządowymi, które mają uprawnienia do audytowania i certyfikacji obiektów. W Polsce jest ponad 30 takich instytucji. Oprócz audytów oferują one doradztwo i szkolenia, pomagając stopniowo poprawiać dostępność.
W czerwcu br. Ministerstwo Zdrowia uruchomiło Program Dostępności dla Ambulatoryjnej Opieki Specjalistycznej (AOS), w ramach którego realizowane są audyty wstępne dla wybranych jednostek służby zdrowia. Audyty te mogą wykonywać wyłącznie uprawnione jednostki certyfikujące, a ich celem jest przygotowanie wymaganej dokumentacji niezbędnej do uzyskania środków na poprawę dostępności. Ministerstwo zapowiada, że w przyszłości pojawi się więcej grantów do pozyskania, przy czym warunkiem ich otrzymania będzie przeprowadzenie audytu wstępnego właśnie przez jednostkę certyfikującą.
Karkonoski Sejmik Osób Niepełnosprawnych (KSON) jest liderem konsorcjum uprawnionego do realizacji takich działań. Wraz z Fundacją Instytut Rewalidacji i Ekonomii Społecznej (FIRiES) przeprowadza audyty dostępności zgodnie z europejskimi normami i jest wpisany na listę jednostek certyfikujących przy Ministerstwie pod pozycją 14.
Do tej pory wykonano ponad 170 audytów, obejmujących zarówno budynki użyteczności publicznej, jak i trasy turystyczne w Karkonoszach i Górach Izerskich. Tylko w czerwcu zrealizowano osiem audytów, które stanowią solidną podstawę do dalszego dostosowywania obiektów.
Kontakt:
Karkonoski Sejmik Osób Niepełnosprawnych (KSON)
Fundacja Instytut Rewalidacji i Ekonomii Społecznej (FIRiES)
ul. Osiedle Robotnicze 47a, 58-506 Jelenia Góra
tel.: 75 75 242 54, 795 650 990
e-mail: biuro@kson.pl
Żadnej sprawy nie pozostawimy bez odpowiedzi.
Jan Stanisław Tarmosik
