Definicja niepełnosprawności stosowana przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) przyjmuje, że do osób niepełnosprawnych zaliczają się osoby, z długotrwałą obniżoną sprawnością fizyczną, umysłową, intelektualną lub sensoryczną, która w interakcji z różnymi barierami może ograniczać ich pełne i efektywne uczestnictwo w życiu społecznym na równych zasadach z innymi obywatelami.
W powszechnym odbiorze osoba z niepełnosprawnością to ktoś zmagający się z ograniczeniami fizycznymi, kalectwem, widocznymi deficytami. Do grupy niepełnosprawnych zalicza się także osoby z chorobami przewlekłymi, upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim czy zaburzeniami ze spektrum autyzmu.
Formalnym dokumentem, na podstawie którego zostaje się oficjalnie uznanym za osobę z niepełnosprawnością jest orzeczenie o niepełnosprawności. O jego wydanie można ubiegać się w dowolnym momencie. Orzeczenie wydawane jest bezterminowo lub na określony czas.
Podstawę prawną do uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności stanowią przepisy ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Ocena nie ogranicza się jedynie do nazwy schorzenia – kluczowe są skutki, jakie ono powoduje w codziennym życiu.
Samo występowanie choroby nie jest wystarczającym powodem do przyznania orzeczenia. Ważne są stopień nasilenia objawów, skutki zdrowotne oraz wpływ na codzienne życie pacjenta. Istotnym aspektem oceny jest również adaptacja chorego do swojego stanu – jeśli dana osoba mimo choroby jest w stanie samodzielnie funkcjonować i nie wymaga stałej opieki, może spotkać się z odmową wydania orzeczenia.
Wiele chorób, mimo że mogą powodować dyskomfort, nie skutkują na tyle poważnym ograniczeniem sprawności, by uzyskać orzeczenie. Odrzuceniu wniosku mogą podlegać osoby z: łagodnym nadciśnieniem tętniczym bez powikłań, cukrzycą dobrze kontrolowaną dietą lub lekami, wadami wzroku korygowanymi szkłami korekcyjnymi, zaburzeniami lękowymi lub depresyjnymi o niewielkim nasileniu, przewlekłymi bólami kręgosłupa, jeśli nie powodują znacznego ograniczenia ruchowego.
Należy w tym miejscu pamiętać, że nawet poważniejsze choroby mogą nie prowadzić do przyznania orzeczenia o niepełnosprawności, jeśli pacjent skutecznie radzi sobie z ich objawami, stosując odpowiednie leczenie. Dobrze rokująca choroba, która jest skutecznie leczona najprawdopodobniej nie da nam prawa do uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności.
Decyzja o nieprzyznaniu orzeczenia o niepełnosprawności może wynikać z kilku czynników, które komisja bierze pod uwagę podczas oceny wniosku. Do najczęstszych powodów odmowy należą:
– brak wystarczających ograniczeń w codziennym funkcjonowaniu – jeśli osoba może wykonywać podstawowe czynności życiowe bez znaczących utrudnień, komisja może uznać, że jej stan zdrowia nie kwalifikuje do orzeczenia.
– efektywna kontrola choroby – schorzenia takie jak cukrzyca, padaczka czy nadciśnienie mogą nie być podstawą do orzeczenia, jeśli są dobrze kontrolowane farmakologicznie i nie wpływają znacząco na codzienne funkcjonowanie.
– brak dokumentacji medycznej potwierdzającej ograniczenia – jeśli wnioskodawca nie przedstawi odpowiednich zaświadczeń lekarskich lub wyników badań, komisja może nie mieć podstaw do przyznania orzeczenia.
– niepełne lub nieprecyzyjne wypełnienie wniosku – błędy formalne i brak istotnych informacji mogą doprowadzić do negatywnej decyzji.
– tymczasowy charakter schorzenia – orzeczenie przyznawane jest głównie osobom z trwałymi lub postępującymi ograniczeniami, a nie schorzeniami o przejściowym charakterze.
Dlatego każda osoba, która składa wniosek o Orzeczenie stopnia niepełnosprawności nie koniecznie taki dokument otrzyma. Od każdej decyzji odmownej mamy prawo się odwołać i jeżeli uznajemy się być pokrzywdzonymi decyzją komisji korzystajmy z tej formy czyli odwołania.
Andrzej Koenig ociemniały
