Sezon letni to czas wypoczynku na świeżym powietrzu, ale niestety również okres wzmożonej aktywności owadów. Komary, meszki, muchy końskie, kleszcze, a także pszczoły, osy czy szerszenie mogą skutecznie zepsuć letni relaks. Ich ukąszenia i użądlenia często powodują świąd, pieczenie, ból oraz obrzęk. W większości przypadków objawy ustępują samoistnie, jednak u osób uczulonych mogą stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia.

Do owadów powodujących użądlenia należą owady błonkoskrzydłe, takie jak:

• pszczoły,
• osy,
• trzmiele,
• szerszenie.

Warto pamiętać, że owady te nie atakują celowo – żądlą przede wszystkim wtedy, gdy czują się zagrożone.

Inaczej wygląda sytuacja w przypadku owadów żywiących się krwią kręgowców. Do tej grupy należą:

• komary,
• meszki,
• muchy końskie (bąki bydlęce),
• pluskwy,
• kleszcze.

Ich ukąszenia mają na celu pobranie krwi i mogą powodować miejscową reakcję zapalną.

Po ukąszeniu lub użądleniu należy obserwować organizm. Jeśli pojawią się:

• szybko narastający lub rozległy obrzęk, zwłaszcza twarzy, ust, języka lub szyi,
• trudności z oddychaniem,
• świszczący oddech,
• zawroty głowy,
• bladość skóry,
• zimne poty,
• omdlenie,

mogą to być objawy silnej reakcji alergicznej (anafilaksji). W takiej sytuacji należy natychmiast wezwać pogotowie ratunkowe.

Pierwsza pomoc po ukąszeniu owada: szybka reakcja pozwala ograniczyć stan zapalny oraz zmniejszyć dolegliwości:

1. Usuń owada lub kleszcza

Jeżeli doszło do ukąszenia przez kleszcza, należy usunąć go jak najszybciej. Chwyć go pęsetą jak najbliżej skóry i wyciągnij zdecydowanym, prostym ruchem, bez szarpania i wykręcania.

2. Oczyść miejsce ukąszenia

Przemyj skórę wodą z mydłem lub łagodnym środkiem antyseptycznym. Im szybciej miejsce zostanie oczyszczone, tym mniejsze ryzyko nasilenia reakcji zapalnej.

3. Zastosuj zimny okład

Przykładanie lodu owiniętego w ręcznik lub chłodnego kompresu przez 10–15 minut zmniejsza ból i obrzęk. Chłód obkurcza naczynia krwionośne, dzięki czemu ogranicza rozprzestrzenianie się jadu lub substancji drażniących.

4. Nie drap miejsca ukąszenia

Choć świąd bywa bardzo dokuczliwy, drapanie uszkadza skórę i zwiększa ryzyko zakażenia bakteryjnego. W przypadku ukąszeń komarów świąd często nasila się w nocy, dlatego warto sięgnąć po środki łagodzące.

Wiele naturalnych produktów może przynieść ulgę po ukąszeniu:

Sok z cytryny

Delikatnie przemyte miejsce ukąszenia sokiem z cytryny lub przyłożenie plasterka cytryny może pomóc ograniczyć świąd i działać odświeżająco.

Cebula

Plaster świeżej cebuli przyłożony na kilka minut do bąbla zmniejsza swędzenie i może przyspieszyć gojenie.

Babka lancetowata lub mięta

Rozgniecione świeże liście babki lancetowatej albo mięty od dawna wykorzystywane są jako naturalne środki łagodzące podrażnienia skóry.

Natka pietruszki

Rozgnieciona natka pietruszki działa kojąco i pomaga zmniejszyć obrzęk.

Torebka melisy

Schłodzona, wcześniej zaparzona torebka melisy wykazuje właściwości łagodzące i wspomaga regenerację skóry.

Ocet

Okład z rozcieńczonego octu może przynieść ulgę dzięki działaniu odświeżającemu i lekko odkażającemu.

Niektórzy stosują również mieszankę octu z roztartym czosnkiem. Trzeba jednak pamiętać, że czosnek może silnie podrażniać skórę, dlatego taki okład należy stosować bardzo ostrożnie, najlepiej tylko na nieuszkodzoną skórę i na krótki czas.

Płatki owsiane

Pasta przygotowana z płatków owsianych i niewielkiej ilości wody działa kojąco oraz zmniejsza świąd.

Rumianek

Schłodzony napar z rumianku stosowany w formie okładu wykazuje właściwości łagodzące i przeciwzapalne.

Soda oczyszczona

Pasta z sody oczyszczonej i niewielkiej ilości wody może przynieść krótkotrwałą ulgę w świądzie. Nie należy jej stosować na uszkodzoną skórę.

Aloes i miód

Żel aloesowy doskonale koi podrażnioną skórę, a cienka warstwa miodu może wspomagać proces gojenia dzięki swoim właściwościom antybakteryjnym.

W domowej apteczce warto mieć olejki roślinne i eteryczne, takie jak np.:

• lawendowy,
• miętowy,
• eukaliptusowy,
• z drzewa herbacianego,
• tymiankowy,
• rumiankowy,
• bazyliowy.

Należy jednak pamiętać, że większości olejków eterycznych nie wolno nakładać bezpośrednio na skórę. Ze względu na wysokie stężenie substancji aktywnych mogą wywołać podrażnienie lub reakcję alergiczną.

Najbezpieczniej rozcieńczyć je w innym oleju np. rzepakowym, słonecznikowym lub migdałowym. Wystarczy dodać około 10 kropli olejku eterycznego do jednej łyżki oleju bazowego i dokładnie wymieszać. Przed pierwszym użyciem warto wykonać próbę uczuleniową na niewielkim fragmencie skóry.

Jeżeli domowe sposoby nie przynoszą wystarczającej ulgi, można sięgnąć po preparaty dostępne bez recepty. Żele chłodzące i przeciwświądowe pomagają zmniejszyć swędzenie, pieczenie oraz obrzęk. Jednym z często stosowanych preparatów jest żel Fenistil, który łagodzi miejscowe objawy po ukąszeniach owadów.

Najlepszym sposobem walki z ukąszeniami jest profilaktyka. Warto:

• stosować repelenty odstraszające owady,
• nosić jasną odzież zakrywającą ręce i nogi podczas spacerów po lesie,
• unikać pozostawiania słodkich napojów i jedzenia na otwartym powietrzu, które przyciągają osy,
• po spacerze w lesie lub na łące dokładnie obejrzeć skórę pod kątem obecności kleszczy,
• zabezpieczać okna siatkami przeciw owadom.

Renata Bech

Ilustracja poglądowa AI