W celu zmniejszenia przedwczesnych zachorowań na raka płuc od 1 października 2026 roku w całej Polsce ma zostać uruchomiony ogólnopolski program wczesnego wykrywania tej choroby. Inicjatywa, finansowana przez Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ), umożliwi obecnym i byłym palaczom dostęp do bezpłatnych badań z wykorzystaniem niskodawkowej tomografii komputerowej (NDTK), co ma znacząco zwiększyć szanse na wczesne rozpoznanie choroby i skuteczne leczenie.
Nowe przepisy wprowadzają od początku października badania przesiewowe w kierunku raka płuca jako świadczenie gwarantowane, finansowane ze środków publicznych. Celem tego ogólnopolskiego programu jest zapewnienie równego dostępu do diagnostyki osobom z grupy najwyższego ryzyka na terenie całego kraju, a głównym założeniem jest ratowanie zdrowia i życia pacjentów poprzez wykrywanie nowotworu na bardzo wczesnym etapie, kiedy leczenie może przynieść najlepsze rezultaty.
Kluczowym i podstawowym narzędziem diagnostycznym w ramach tego programu będzie niskodawkowa tomografia komputerowa (niskodawkowa TK). Jest to nowoczesna i precyzyjna metoda obrazowania, która pozwala na wykrycie nawet bardzo małych zmian w płucach, często niewidocznych na standardowym zdjęciu rentgenowskim wykonywanym obecnie u np. palaczy. Ważna informacja jest taka, że badanie to wiąże się ze znacznie niższą dawką promieniowania niż klasyczna tomografia.
Wprowadzenie programu wczesnego wykrywania raka płuca na stałe do koszyka świadczeń gwarantowanych oznacza stabilne i długofalowe finansowanie. Najważniejsze cechy nowej inicjatywy to:
• Bezpłatny dostęp dla pacjentów spełniających kryteria kwalifikacji.
• Finansowanie z budżetu Narodowego Funduszu Zdrowia.
• Ogólnopolski zasięg, zapewniający dostępność badań w różnych regionach.
• Skierowanie do grupy wysokiego ryzyka, czyli wieloletnich palaczy.
Program został zaprojektowany z myślą o osobach najbardziej narażonych na rozwój raka płuca, a grupą docelową są obecni oraz byli palacze tytoniu, u których ryzyko zachorowania jest statystycznie najwyższe. Długotrwałe palenie papierosów jest głównym i najlepiej udokumentowanym czynnikiem ryzyka tego nowotworu.
Historia nałogu tytoniowego będzie podstawą do skierowania na badanie, kwalifikująca m.in. osoby w wieku 55–74 lat z co najmniej 20 paczkolatami i okresem abstynencji tytoniowej nie dłuższym niż 15 lat. Program obejmuje także osoby w wieku 50–54 lat z podobnym obciążeniem tytoniowym, jeśli występuje u nich dodatkowy czynnik ryzyka m.in. przewlekłe choroby układu oddechowego, takie jak przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) czy samoistne włóknienie płuc, które istotnie zwiększają ryzyko rozwoju nowotworu. Z programu wykluczeni są m.in. pacjenci już leczeni onkologicznie oraz osoby z takimi objawami jak krwioplucie czy przewlekły kaszel, które wymagają pilnej diagnostyki
Andrzej Koenig, ociemniały
Fot. Pixabay
