Wraz z wiekiem coraz częściej pojawiają się problemy ze wzrokiem. Wielu seniorów zakłada, że pogarszające się widzenie to naturalna część starzenia się organizmu. Choć w części przypadków rzeczywiście mamy do czynienia z tzw. prezbiopią (starczowzrocznością), warto pamiętać, że nie każde pogorszenie wzroku u osób starszych wynika wyłącznie z tego zjawiska.
Prezbiopia nie jest chorobą, lecz naturalną zmianą fizjologiczną. Wraz z wiekiem soczewka oka staje się grubsza i mniej elastyczna, co utrudnia jej akomodację, czyli dostosowywanie ostrości widzenia do odległości. Proces ten zaczyna się zwykle po 40. roku życia i postępuje z wiekiem. Typowe objawy prezbiopii:
- Niewyraźne widzenie przy słabym oświetleniu
- Zmęczenie oczu, szczególnie po czytaniu
- Bóle głowy po dłuższym skupieniu wzroku
- Trudności z czytaniem drobnego druku – potrzeba zwiększania czcionki w telefonie
- Odsuwanie tekstu na odległość, by go przeczytać
- Konieczność używania latarki w telefonie, by odczytać menu
Choć te objawy mogą wydawać się znajome i „normalne”, nie wolno ich ignorować, ponieważ mogą także wskazywać na poważniejsze schorzenia oczu. Niektóre z nich pojawiają się z większą częstością u osób w wieku późnej dorosłości. Oto najczęstsze z nich:
1. Zaćma starcza (katarakta)
To zmętnienie soczewki oka, które prowadzi do stopniowego pogorszenia widzenia. Objawia się m.in. zamglonym obrazem, problemami z widzeniem nocnym, wrażliwością na światło. Zaćma jest uleczalna chirurgicznie – operacja polega na usunięciu zmętniałej soczewki i wszczepieniu sztucznej.
2. Jaskra
To choroba, która może przez długi czas nie dawać objawów, a prowadzi do nieodwracalnego uszkodzenia nerwu wzrokowego. Nieleczona może prowadzić do całkowitej utraty wzroku. Regularne badania ciśnienia wewnątrzgałkowego są kluczowe w profilaktyce.
3. Zwyrodnienie plamki żółtej (AMD)
Choroba ta dotyka centralnej części siatkówki – plamki – odpowiedzialnej za ostre widzenie. AMD powoduje pogorszenie widzenia centralnego, co utrudnia czytanie i rozpoznawanie twarzy.
4. Retinopatia cukrzycowa
U osób z cukrzycą długotrwałe podwyższenie poziomu glukozy we krwi może uszkadzać naczynia krwionośne siatkówki, prowadząc do utraty wzroku. Dlatego ważne jest regularne badanie dna oka u diabetyków.
Zawsze należy skonsultować się z lekarzem okulistą, gdy:
- pojawia się pogorszenie widzenia,
- występują bóle oczu lub głowy związane z widzeniem,
- zauważysz zmiany w postrzeganiu kolorów, światła, konturów,
- masz trudność z widzeniem po zmroku lub przy słabym świetle.
Jak skorzystać z opieki okulistycznej? Do okulisty specjalisty w ramach NFZ potrzebne jest skierowanie od lekarza rodzinnego. Wyjątek stanowią:
- osoby z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,
- kombatanci,
- osoby posiadające uprawnienia szczególne (np. inwalidzi wojenni),
które mogą skorzystać z porady okulistycznej bez skierowania.
Nieleczone choroby oczu nie tylko pogarszają jakość życia, ale też zwiększają ryzyko wypadków, urazów i złamań. Osoby z ograniczonym wzrokiem stają się bardziej zależne od innych, częściej cierpią na depresję i izolację społeczną. Dlatego nie ignoruj sygnałów, które wysyłają Twoje oczy – profilaktyka, regularne badania i szybkie leczenie mogą zapobiec utracie wzroku.
Bibliografia:
1. https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/choroby-oczu-u-osob-starszych
2. W. F. Bates,Lepszy wzrok bez okularów metodą Batesa, wydawnictwo Akasha 2000
Renata Bech
Zdjęcie: AI
