Do Świąt Bożego Narodzenia zostały praktycznie już ostatnie godziny. Gospodynie, kucharze czy restauratorzy pracują na najwyższym gazie, aby na wigilijnych stołach nie zabrakło żadnej potrawy.
Są dania tzw. ogólnopolskie oraz regionalne, niepowtarzalne w innych regionach kraju. Jedną z takich tradycji regionalnych są misternie wykonane cieszyńskie ciasteczka bożonarodzeniowe, których nie może zabraknąć obok 12 wigilijnych potraw na stołach mieszkańców Śląska Cieszyńskiego.
Tradycja wypiekania cieszyńskich ciasteczek sięga czasów panowania Habsburgów i to prawdopodobnie Austriakom cieszynianie zawdzięczają te niecodzienne wypieki, które wciąż stanowią powód do dumy pań domu po obu stronach Olzy.
Chociaż najwięcej ciasteczek cieszyńskich piecze się przed Bożym Narodzeniem, w tradycyjnych cieszyńskich rodzinach pojawiają się one również w trakcie ważnych rodzinnych uroczystości, zwłaszcza chrzcin i wesel. – Nie ma żadnej tradycji, ile powinno być ciasteczek na stole wigilijnym lub weselnym, ale przed świętami Bożego Narodzenia każda pani domu chwali się, ile rodzajów upiekła. Zazwyczaj jest to od 10 do 20 rodzajów. Na święta koniecznie trzeba upiec ciasteczka korzenne: pierniczki, ciasteczka imbirowe, anyżowe, miodowe… Kształty ciasteczek są bardzo różnorodne i często nawiązują do ich nazwy: kiełbaski, grzybki, salami, rogaliki, kwiatki (np. w kształcie przypominającym „Cieszyniankę wiosenną”), kawusie (w kształcie ziarenka kawy), orzechy, ule (przygotowywane w specjalnej foremce), serduszka, kocie oczka, półksiężyce.
Ciasteczka mieszkańców Śląska Cieszyńskiego – ujęte są na liście tradycyjnych produktów Ministerstwa Rolnictwa – co roku przed świętami zostają poddane ocenie jury konkursu na najlepsze wypieki organizowanego przez Zamek Cieszyn. W rywalizacji może wziąć udział każdy. Chociaż wśród uczestników przeważają panie, w swojej historii konkurs miał również reprezentację męską. Tradycja wypieków dociera także do przedstawicieli młodszego pokolenia cieszynian, którzy nie boją się eksperymentować z tradycyjnymi recepturami przekazywanymi z pokolenia na pokolenie.
„Orzechy lineckie” czyli przepis na cieszyńskie ciasteczka bożonarodzeniowe z orzechami:
Czas przygotowania: 60 minut + czas pieczenia
Składniki:
Ciasto:
●mąka tortowa 250 g
●masło 140 g
●cukier 90 g
●żółtko jajka 2 sztuki
●skórka otarta z cytryny
●sok z cytryny 1 łyżka
●cukier waniliowy ½ łyżki
Piana:
●cukier 70 g
●białko jajka 1 sztuka
Do dekoracji:
●orzechy włoskie lub laskowe wedle uznania
krok 1 Ciasto zagniatamy i odkładamy na 30 minut do lodówki.
krok 2 Schłodzone ciasto wałkujemy na grubość pół centymetra. Okrągłą foremką lub kieliszkiem wykrawamy ciasteczka i kładziemy na blachę wyłożoną papierem do pieczenia.
krok 3 Na środek każdego ciasteczka wyciskamy szprycą całusek z piany, wcześniej ubitej na parze mikserem. Następnie kładziemy połówkę orzecha włoskiego lub laskowego.
krok 4 Pieczemy, aż wszystkie ciasteczka się zarumienią.
Przepis na rogaliki waniliowe z Cieszyna
Czas przygotowania: 35 minut
Składniki:
●mąka wrocławska 240 g
●masło 180 g
●mielone orzechy 100 g
●cukier puder 60 g
●żółtko jajka 1 sztuka
●cukier waniliowy do smaku
Do dekoracji:
●cukier z prawdziwą wanilią wedle uznania
krok 1 Wszystkie składniki ciasta łączymy.
krok 2 Rozwałkowujemy ciasto i tniemy nożem na kawałki długości około półtora centymetra. Z każdego kawałka robimy rogalik – im mniejsze rogaliki, tym smaczniejsze.
krok 3 Rogaliki układamy na blasze wyłożonej papierem do pieczenia i pieczemy w temperaturze 180 stopni przez mniej więcej 12 minut. Do momentu, aż będą miały złoty kolor.
krok 4 Po wyciągnięciu blachy z piekarnika delikatnie przekładamy ciasteczka na płaski talerz i posypujemy cukrem z prawdziwą wanilią.
Tradycja głosi, że „ciasteczek trzeba napiec tyle, aby starczyło do Nowego Roku, to ma przynieść pomyślność”. W święta część ciasteczek gospodynie pakują do pudełek, przyozdabiają gałązką np. z jodły, świerku, wkładają opłatek i obdarowują się nimi ze znajomymi, rodziną. Kiedyś ciasteczka/pierniczki były również wieszane na choince razem z jabłkami, orzechami.
Andrzej Koenig, ociemniały
Fot. Wikipedia
