Wzrok to jeden z najcenniejszych zmysłów, dzięki któremu możemy cieszyć się codziennością, samodzielnością i niezależnością. Niestety, wraz z wiekiem jakość widzenia często się pogarsza. Choć niektóre zmiany są naturalne, wiele chorób oczu można wykryć wcześnie i skutecznie leczyć. Dlatego profilaktyka i codzienna troska o oczy są szczególnie ważne u osób starszych.
Seniorzy powinni odwiedzać okulistę przynajmniej raz w roku, nawet jeśli nie zauważają żadnych niepokojących objawów. Wczesne wykrycie chorób oczu takich jak: zaćma, jaskra, zwyrodnienie plamki żółtej (AMD) czy retinopatia cukrzycowa, może znacząco opóźnić ich rozwój i uchronić przed utratą wzroku.
To, co jemy, ma ogromny wpływ na zdrowie oczu. Dieta bogata w antyoksydanty i witaminy może spowolnić starzenie się narządu wzroku. W codziennym menu seniora nie powinno zabraknąć:
- witamin A, C i E (np. marchew, papryka, cytrusy, orzechy),
- luteiny i zeaksantyny (np. szpinak, jarmuż, kukurydza),
- kwasów omega-3 (np. ryby morskie, siemię lniane, orzechy włoskie),
- cynku i selenu (np. pestki dyni, jaja, ryby).
Te składniki wspomagają regenerację siatkówki oka i chronią przed szkodliwym działaniem wolnych rodników.
Nadmierna ekspozycja na słońce może przyspieszyć procesy degeneracyjne w oku, m.in. rozwój zaćmy czy AMD. Dlatego seniorzy powinni nosić okulary przeciwsłoneczne z filtrem UV, zwłaszcza latem, na śniegu lub podczas długiego przebywania na zewnątrz.
Wiek wpływa na zmniejszenie zdolności oka do adaptacji w ciemności. Dlatego ważne jest, aby:
- czytać i pracować przy dobrym, rozproszonym świetle,
- unikać długiego patrzenia na ekran telefonu lub telewizora bez przerwy,
- robić przerwy co 20–30 minut, zamykając oczy lub patrząc w dal.
Warto także pamiętać o nawilżaniu oczu, szczególnie w ogrzewanych lub klimatyzowanych pomieszczeniach, gdzie łatwo o uczucie suchości.
Palenie papierosów przyspiesza starzenie się oczu i zwiększa ryzyko jaskry oraz zwyrodnienia plamki żółtej. Równie ważne jest utrzymanie pod kontrolą chorób przewlekłych, takich jak: cukrzyca czy nadciśnienie tętnicze, które wpływają bezpośrednio na zdrowie naczyń krwionośnych siatkówki.
Wprowadź też dobre codzienne nawyki, czyli: zdejmuj okulary tylko wtedy, gdy to konieczne – regularne ich używanie zmniejsza zmęczenie oczu, nie stosuj kropli „na własną rękę” – używanie nieodpowiednich środków może pogorszyć stan oczu, dbaj o higienę oczu, szczególnie jeśli używasz soczewek kontaktowych.
Jeśli spędzasz wiele godzin przy komputerze to: mrugaj najlepiej ok. 8-12 razy na minutę – unikniesz uciążliwych dolegliwości związanych z suchością oczu; zastosuj zasady higieny i ergonomii m.in. ustaw monitor komputerowy w odległości (50-70 cm) i o 10-20 stopni poniżej poziomu oczu, monitor powinien być o odpowiednio dużej przekątnej, minimum 14 cali, rób przerwy, co najmniej raz na godzinę – 5 minut, odpowiednie oświetlenie nie skierowanie bezpośrednio na ekran monitora; regularnie uprawiaj aktywność fizyczną, co powoduje m.in.: usprawnienie krążenia krwi – lepsze ukrwienie siatkówki i innych struktur oka, efektywniejsze dostarczanie składników odżywczych do oczu, zmniejszenie ryzyka rozwoju jaskry, poprawia funkcjonowanie nerwu wzrokowego, poprawa produkcji naturalnego filmu łzowego – zmniejszenie ryzyka wystąpienia zespołu suchego oka. Zaleca się delikatny masaż powiek oraz okłady/kompresy z ziół, szczególnie z: świetlika lekarskiego, rumianku, nagietka lekarskiego czy szałwii lekarskiej.
Następna rada – wysypiaj się, bo w czasie snu wzrok, jak i całe nasze ciało, nie tylko odpoczywa, lecz także się regeneruje, a odpowiednia długość snu na dobę (7-9 godzin dla dorosłych, 10-11 godzin dla dzieci) zapobiega powstawaniu sińców i worków pod oczami, skurczów powiek czy suchości oczu.
Ćwicz oczy regularnie, bo ćwiczenia oczu pomagają wzmacniać mięśnie odpowiedzialne za ruchy gałek ocznych, co może poprawiać jakość widzenia. Regularne wykonywanie prostych zadań, takich jak śledzenie poruszającego się punktu, zmiana ostrości widzenia między obiektami bliskimi i dalekimi czy wykonywanie ruchów oczu w różnych kierunkach, dostarcza wielu pozytywnych bodźców dla układu wzrokowego. Dzięki temu oczy są mniej podatne na zmęczenie, a koncentracja i komfort widzenia mogą się zwiększać.
Renata Bech
Fot. Freepik/zdjęcie ilustracyje
