Kombucha to naturalny, fermentowany napój na bazie herbaty, który od tysięcy lat cieszy się uznaniem w medycynie naturalnej, szczególnie w Chinach i Japonii. Określana niegdyś mianem „eliksiru nieśmiertelności”, dziś wraca do łask jako naturalny probiotyk, izotonik i alternatywa dla sztucznych napojów energetyzujących.
Powstaje w wyniku fermentacji osłodzonej herbaty przez tzw. grzyba herbacianego, znanego też jako SCOBY (ang. Symbiotic Culture Of Bacteria and Yeasts – symbiotyczna kultura bakterii i drożdży). Choć nazywany jest „grzybem”, nie przypomina klasycznego borowika – to galaretowata, śliska struktura, przypominająca kożuch mleczny.
Kombucha to nie tylko smaczny i orzeźwiający napój – to również naturalna bomba probiotyczna i odżywcza. Oto najważniejsze właściwości prozdrowotne kombuchy:
- Naturalny probiotyk
Dzięki obecności bakterii z rodzajów Lactobacillus, Acetobacter czy Saccharomyces, kombucha wspomaga zdrową florę jelitową, poprawia trawienie i wspiera naturalny detoks organizmu.
- Oczyszczanie organizmu
Napój działa jak wewnętrzny „czyściciel” – wspiera pracę wątroby i nerek, przyspiesza usuwanie toksyn z organizmu, a nawet może mieć działanie przeciwgrzybicze i przeciwbakteryjne.
- Wzmacnianie odporności
Dzięki zawartości witamin z grupy B, witaminy C, a także minerałów (żelazo, wapń, cynk, magnez, miedź), kombucha wspiera system immunologiczny i pomaga organizmowi walczyć z infekcjami. To też bardzo dobre źródło antyoksydantów, ponadto jest bogata w polifenole, które działają pozytywnie na osoby z wieloma chorobami, np. cywilizacyjnymi.1
- Naturalny energetyk
W zależności od użytej herbaty (zielona, czarna, Yerba Mate, a nawet kawa), kombucha może działać pobudzająco. Zawiera niewielkie ilości kofeiny i naturalnie występujący etanol (ok. 0,5% do 2,5%), który powstaje podczas fermentacji.
- Naturalny izotonik
Dzięki zawartości elektrolitów i kwasów organicznych (jabłkowego, octowego, mlekowego), kombucha szybko nawadnia organizm i przywraca równowagę mineralną – idealna na gorące dni lub po wysiłku fizycznym.
Przygotowanie domowej kombuchy jest proste, wymaga tylko nieco cierpliwości. Oto podstawowy przepis:
Składniki:
- 1 litr wody
- 2 łyżeczki herbaty (zielona, biała, czarna, oolong, czerwona – według preferencji)
- 70–100 g cukru (najlepiej trzcinowego) lub miodu
- 100 ml gotowej, kombuchy (starter)
- 1 grzybek kombucha (SCOBY)
- Szklany słoik (najlepiej 1,5–2 l)
- Gaza lub bawełniana ściereczka + gumka recepturka
Sposób przygotowania:
- Zaparz herbatę: Zagotuj wodę, dodaj herbatę i cukier. Mieszaj (najlepiej nie używać metalowej łyżeczki tylko drewnianą), aż cukier się rozpuści. Odstaw do całkowitego ostygnięcia.
- Dodaj SCOBY i starter: Przelej wystudzoną herbatę do czystego słoika. Dodaj gotową starter oraz grzybka.
- Fermentuj: Przykryj słoik gazą i zabezpiecz gumką. Odstaw w ciemne, ciepłe miejsce (ok. 22–27°C) z odpowiednią wentylację istałym dopływem świeżego powietrza na 7–14 dni. Nie mieszaj i nie wstrząsaj słojem, to zakłóca rozwój nowego SCOBY, które rośnie na powierzchni i ma za zadanie zabezpieczyć kombuczę.
- Próbuj: Po tygodniu możesz zacząć testować smak. Im dłużej fermentujesz, tym będzie mniej słodka i bardziej kwaskowa.
- Przelej i przechowuj: Gotowy napój przelej do szklanych butelek. Ponieważ Kombucha jest żywym organizmem, w którym cały czas mikroorganizmy prowadzą proces fermentacji należy ją przechowywać w lodówce aby zatrzymać fermentację i przedłużyć jej świeżość.
Wskazówka: Kombuchę można wzbogacać w drugim etapie fermentacji (po przelaniu do butelek), dodając owoce, imbir, zioła, sok z cytryny lub pomarańczę – wtedy uzyskasz ciekawe smaki i dodatkowe właściwości zdrowotne.
Choć kombucha to naturalny naturalny i zdrowy napój, nie każdy powinien ją pić bez ograniczeń np.:
- Osoby z chorobami układu pokarmowego, np. wrzodami. W ich przypadku kombucha nie jest wskazana, ewentualnie należałoby ją mocno rozcieńczyć.
- Ze względu na obecności naturalnego alkoholu (ok. 0,5%, nawet do 2,5%), nie jest zalecana dla dzieci, kobiet w ciąży i osób z problemami z wątrobą.
- Zbyt duże ilości mogą zakwasić organizm – najlepiej zaczynać od małych porcji (np. 100 ml dziennie) i obserwować reakcję ciała.
- Osoby z osłabioną odpornością powinny skonsultować spożywanie z lekarzem.
Kombucha to coś więcej niż modny napój – to naturalny sposób na poprawę trawienia, wzmocnienie odporności i dodanie energii. W czasach, gdy coraz więcej osób szuka zdrowych, domowych alternatyw dla sklepowych produktów, kombucha zasługuje na miejsce na Twoim stole. Warto więc pić kombuchę, ale w rozsądnych ilościach.
Grzybek kombucha (SCOBY) wraz ze starterem można kupić w sklepach z bio-produktami lub otrzymać od znajomych, którzy już sami robią kombuchę.
Renata Bech
Zdjęcie: Archiwum autorki
1 https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news%2C94396%2Ckombucha-moze-byc-zrodlem-fluoru-w-diecie-wiec-trzeba-uwazac-ze-spozyciem
