Polska Organizacja Pracodawców Osób Niepełnosprawnych (POPON) przeprowadziła w 2024 roku badanie dotyczące nastrojów i opinii pracodawców zatrudniających osoby z niepełnosprawnościami[1]. Badanie miało na celu zrozumienie sytuacji zatrudnienia tej grupy osób, a także identyfikację barier, motywacji i planów zatrudnienia na nadchodzący rok.
Do badania zaproszeni zostali wszyscy pracodawcy zatrudniający osoby z niepełnosprawnościami, niezależnie od wielkości, formy działalności czy miejsca prowadzenia działalności. Łącznie odesłano 316 ankiet, w tym najwięcej pochodziło od pracodawców z otwartego rynku pracy (38%) oraz z zakładów pracy chronionej (32%). Pozostałe odpowiedzi pochodziły od instytucji publicznych, spółdzielni socjalnych oraz organizacji pozarządowych. Najliczniejszą grupę stanowili pracodawcy prowadzący działalność w branży handlowo- usługowej oraz produkcyjnej.
Większość pracodawców (około 75%) zadeklarowała, że planuje utrzymać zatrudnienie na tym samym poziomie, co w poprzednim roku. 25% respondentów planowało zwiększyć zatrudnienie, natomiast tylko 5% rozważało jego redukcję. Powody zwiększenia zatrudnienia obejmowały rozwój firmy, rozszerzenie działalności czy wygrane przetargi. Z kolei w przypadku planowanej redukcji, najczęściej wymieniane powody to wysokie koszty płac, pogarszająca się sytuacja gospodarcza firmy oraz zbyt niska rentowność pracy osób z niepełnosprawnościami.
Najczęściej wskazywaną przyczyną zatrudniania osób z niepełnosprawnościami były kwestie finansowe, zwłaszcza wsparcie publiczne na zatrudnianie tej grupy pracowników. Wskazywano również na chęć pomocy osobom z niepełnosprawnościami oraz dbałość o wizerunek firmy. Niekiedy motywacją była także wieloletnia tradycja zatrudniania osób z niepełnosprawnościami w firmie.
Pracodawcy wskazali na szereg barier w zatrudnianiu osób z niepełnosprawnościami. Wśród najważniejszych wymieniano:
- Brak kandydatów chętnych do pracy – największym problemem okazał się brak osób z niepełnosprawnościami, które byłyby zainteresowane podjęciem pracy.
- Niskie kwalifikacje zawodowe osób z niepełnosprawnościami – niedostosowanie umiejętności do wymagań rynku pracy stanowiło poważną przeszkodę.
- Skomplikowane przepisy prawne – zmieniające się i skomplikowane regulacje dotyczące zatrudniania osób z niepełnosprawnościami były postrzegane jako utrudnienie.
- Niskie wsparcie finansowe – pracodawcy często wskazywali na niewystarczające dofinansowanie, które utrudniało dalsze zatrudnianie osób z niepełnosprawnościami.
- Koszty dostosowania miejsca pracy – wysokie koszty dostosowania stanowisk pracy do potrzeb osób z niepełnosprawnościami również stanowiły barierę.
Jako czynniki zniechęcające do zatrudniania tej grupy osób pojawiały się też obawy dotyczące zwiększonej absencji chorobowej, ewentualnych kontroli czy mniejszej wydajności.
Podsumowanie i wnioski
Raport wskazuje na umiarkowany optymizm wśród pracodawców zatrudniających osoby z niepełnosprawnościami. Wciąż głównym motywem zatrudniania tej grupy osób pozostaje wsparcie finansowe ze strony państwa, ale coraz częściej pojawiają się również motywy pozafinansowe, takie jak strategia firmy czy chęć udzielenia wsparcia osobom z niepełnosprawnościami.
Główną barierą w zatrudnianiu osób z niepełnosprawnościami pozostaje brak chętnych do pracy oraz niedostosowanie kwalifikacji do potrzeb rynku pracy. Istnieje również potrzeba uproszczenia przepisów prawnych oraz zwiększenia wsparcia finansowego dla pracodawców zatrudniających osoby z niepełnosprawnościami.
Wnioski płynące z raportu sugerują konieczność reform w zakresie wsparcia dla pracodawców, zarówno pod względem finansowym, jak i legislacyjnym, aby ułatwić proces zatrudniania osób z niepełnosprawnościami i przyczynić się do ich większej aktywizacji zawodowej, co dla tej grupy osób praca jest też często elementem rehabilitacji, rozwoju społecznego i normalizacji życia. Pozwala też poczuć się po prostu pełnoprawnym obywatelem zwiększając poczucie własnej wartości.
Renata Bech
Fot. AL/zdjęcie ilustracyjne
[1] https://popon.pl/wp-content/uploads/2024/03/RAPORT_Badania-nastrojow-i-opinii-pracodawcow-osob-z-niepelnosprawnosciami-w-2024-r.pdf
