Co roku, 27 lipca, obchodzimy Międzynarodowy Dzień Samotnych – dzień poświęcony ludziom, którzy doświadczają samotności, zarówno tej fizycznej, jak i emocjonalnej. Samotność to nie tylko stan bycia samemu, ale przede wszystkim subiektywne odczucie braku bliskich więzi i poczucie odcięcia od innych. W rzeczywistości samotność może dotyczyć każdego, niezależnie od wieku czy statusu społecznego.
Samotność to emocjonalne doświadczenie braku bliskich relacji społecznych, które zapewniają wsparcie i poczucie przynależności. Choć każdy z nas czasem odczuwa potrzebę samotności dla odpoczynku, to długotrwałe i narastające poczucie izolacji może być bardzo przykre i niebezpieczne dla zdrowia psychicznego i fizycznego.
Warto podkreślić, że samotni to nie tylko osoby samotne życiowo (single), ale także osoby starsze, dzieci porzucone lub odrzucone przez rodziców, a także młodzi ludzie z pokolenia Z, czyli w wieku 13-28 lat, którzy – paradoksalnie – często doświadczają głębokiego poczucia osamotnienia, mimo szerokiego dostępu do mediów społecznościowych i nowoczesnych technologii.
Raport „Nigdy więcej samotności” pokazuje, że aż 65% młodych ludzi z pokolenia Z regularnie zmaga się z samotnością[1]. Z tej grupy ponad 32% odczuwa ją często, a 33% czasami. W momentach samotności najczęściej towarzyszy im smutek (43,7%) oraz bezsilność (20,2%). Co ważne, co czwarty młody człowiek odczuwa samotność nawet wśród innych osób.
Według badań Centrum Badania Opinii Społecznej (CBOS)[2], obecnie aż 8% dorosłych Polaków bardzo często lub zawsze doświadcza poczucia samotności, podczas gdy w 2017 roku było to 4%. Najbardziej narażone na samotność są osoby w wieku 18–34 lat (12–13%) oraz seniorzy powyżej 75 lat (10%).
Pandemia COVID-19 znacząco pogłębiła problem izolacji społecznej. Długotrwałe zamknięcie, ograniczenia w kontaktach, a także rozwój cyfryzacji i popularność mediów społecznościowych spowodowały, że wiele osób straciło bezpośrednie, realne relacje z innymi. Coraz częściej zastępujemy je interakcjami wirtualnymi, które nie zawsze są wystarczające do zaspokojenia potrzeby bliskości.
Samotność to nie tylko emocjonalny dyskomfort. Długotrwałe poczucie izolacji wpływa na zdrowie psychiczne i fizyczne:
- zwiększa ryzyko depresji, stanów lękowych i fobii społecznej,
- może prowadzić do spadku funkcji poznawczych,
- osłabia odporność psychiczną,
- u niektórych osób pojawia się monofobia – skrajny lęk przed samotnością, który uniemożliwia normalne funkcjonowanie.
Jak radzić sobie z samotnością?
- Angażuj się w aktywności społeczne – spotkania z ludźmi o podobnych zainteresowaniach pomagają budować relacje i dają poczucie przynależności.
- Organizuj i uczestnicz w wydarzeniach w realnym świecie – wspólne świętowanie, udział w uroczystościach rodzinnych a nawet krótkie rozmowy z nieznajomymi w parku czy sklepie mogą poprawić nastrój.
- Inwestuj w samorozwój – czytaj, ucz się nowych umiejętności, planuj aktywności, które sprawiają ci przyjemność.
- Poznawaj sąsiadów i buduj lokalną społeczność.
- Zaangażuj się w wolontariat lub zajęcia, które cię interesują.
- Podtrzymuj kontakty z rodziną i przyjaciółmi, nawet przez media społecznościowe lub komunikatory internetowe.
- Korzystaj z technologii świadomie, uczestnicząc w grupach dyskusyjnych lub tematycznych forach, które pozwalają nawiązać nowe znajomości.
Renata Bech
Fot. Archiwum autorki
[1] [1] https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news%2C99537%2Cbadania-samotnosc-regularnie-odczuwa-65-proc-osob-z-tzw-pokolenia-z-w-wieku
[2] https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2024/K_115_24.PDF
