Stowarzyszenie MANKO – Głos Seniora opublikowało wyniki raportu „Badanie potrzeb społecznych Seniorów 2025”, którego celem było dostarczenie rzetelnej wiedzy osobom decydującym o polityce senioralnej w Polsce. Badanie miało pomóc w lepszym dopasowaniu działań publicznych do rzeczywistych potrzeb osób starszych – ich codziennych wyzwań, oczekiwań i barier.
W badaniu wzięło udział 1756 osób w wieku 60+ z całej Polski – zarówno z dużych miast, mniejszych miejscowości, jak i obszarów wiejskich. Respondenci byli zróżnicowani pod względem dochodów, wykształcenia oraz wielkości gospodarstw domowych.
Raport jednoznacznie wskazuje, że jakość życia osób starszych opiera się na trzech kluczowych filarach: opiece zdrowotnej, warunkach mieszkaniowych i Integracji społecznej.
Największą barierą pozostaje trudny dostęp do lekarzy specjalistów, rehabilitacji oraz opieki długoterminowej. Aż ponad 85% badanych deklaruje trudności w dostępie do specjalistycznej opieki finansowanej przez NFZ. Seniorzy często zmuszeni są do korzystania z prywatnych wizyt lekarskich, co znacząco obciąża ich budżety.
Największa grupa respondentów (41,6%) korzysta z podstawowej opieki zdrowotnej raz na kwartał, a 25,6% – co miesiąc, co pokazuje stałą i realną potrzebę kontaktu z lekarzem. Najczęstsze wydatki zdrowotne to:
- leki,
- prywatne wizyty lekarskie,
- rehabilitacja i zabiegi,
- opieka domowa.
Niepokojącym sygnałem jest fakt, że aż 40% seniorów regularnie wydaje pieniądze na suplementy diety, często traktując je jako substytut niedostępnej opieki specjalistycznej. Koszty zdrowia zmuszają wielu seniorów do trudnych wyborów – 43,5% rezygnuje z zakupu odzieży i obuwia, 41,1% ogranicza udział w wydarzeniach kulturalnych, a niemal 20% zmniejsza wydatki na żywność.
Raport po raz kolejny mocno uwidacznia problem samotności wśród osób starszych. Niemal 20% seniorów wskazuje, że często lub bardzo często odczuwa samotność, a blisko 25% deklaruje długotrwałe stany obniżonego nastroju lub smutku. Samotność coraz częściej określana jest mianem „cichej epidemii XXI wieku” – problemu, który nie zawsze jest widoczny, ale ma ogromny wpływ na zdrowie psychiczne, fizyczne i poczucie sensu życia osób starszych.
Seniorzy jasno wskazują czynniki, które utrudniają im udział w życiu społecznym. Najczęściej wymieniane bariery to:
- problemy zdrowotne i ograniczenia sprawności,
- trudności z dojazdem,
- samotność,
- wykluczenie cyfrowe,
- brak informacji o wydarzeniach,
- brak motywacji i chęci uczestnictwa.
Mimo tych przeszkód 61,7% respondentów deklaruje przynależność do organizacji seniorskich, takich jak Kluby Seniora, Uniwersytety Trzeciego Wieku, Rady Seniorów, Domy Dziennego Pobytu, Koła Emerytów, Koła Gospodyń Wiejskich, Wspólnoty Parafialne czy stowarzyszenia hobbystyczne i wolontariackie.
Najbardziej atrakcyjne formy aktywności dla seniorów to:
- aktywności kulturalne i rekreacyjne (58,8%),
- spotkania integracyjne,
- warsztaty i szkolenia.
Do udziału w życiu społecznym najbardziej zachęca:
- możliwość aktywnego spędzania wolnego czasu,
- poczucie bycia potrzebnym,
- nauka nowych umiejętności,
- integracja i rozmowy z innymi ludźmi,
- poprawa samopoczucia i zdrowia,
- bliskość miejsca, dobry dojazd i niskie koszty.
Jednym z alarmujących problemów jest wykluczenie transportowe, szczególnie na terenach wiejskich i w małych miejscowościach. Najczęstsze przeszkody w korzystaniu z transportu publicznego to:
- brak dogodnych połączeń ,
- trudności z dojściem do przystanku,
- brak czytelnych informacji o rozkładach jazdy,
- obawy o bezpieczeństwo,
- brak możliwości płatności gotówką.
Seniorzy wskazują, że ich jakość życia znacząco poprawiłyby też proste, ale kluczowe zmiany: windy, równe chodniki, więcej ławek, lepszy dostęp do lekarzy i większa liczba połączeń autobusowych.
Dla seniorów najważniejsze w miejscu zamieszkania są:
- możliwość uzyskania opieki w razie potrzeby,
- bezpieczna okolica,
- bliskość podstawowych usług,
- życzliwi sąsiedzi i kontakt z innymi,
- niskie koszty utrzymania,
- dobra komunikacja i cisza,
- dostęp do kultury i zajęć,
- prywatność i niezależność.
Co istotne, jedynie 11,7% badanych wskazuje bariery architektoniczne, takie jak schody czy brak windy, jako główny powód ewentualnej zmiany miejsca zamieszkania.
Raport pokazuje wyraźną zmianę w podejściu seniorów do nowych technologii. Ponad dwie trzecie badanych deklaruje poczucie bezpieczeństwa w korzystaniu z telefonu, komputera czy internetu, a ponad połowa ocenia swoje umiejętności cyfrowe jako dobre lub bardzo dobre. Aż 73,1% seniorów chce je jeszcze bardziej rozwijać – to wyraźny wzrost w porównaniu z rokiem ubiegłym. Prawie 80% respondentów uważa technologie za kluczowe w utrzymywaniu kontaktów z innymi ludźmi.
Choć około 60% seniorów czuje się w swojej okolicy bezpiecznie, jest to znaczący spadek w porównaniu z poprzednim rokiem (88%). Najczęstszym źródłem obaw dotyczących poczucia bezpieczeństwa są wymieniane:
- oszustwa i kradzieże,
- nagłe pogorszenie zdrowia,
- niesamodzielność,
- ubóstwo,
- wypadki w domu,
- śmierć – własna lub bliskich.
Niepokojące jest, że 39% badanych doświadczyło próby oszustwa, a 7,9% faktycznie padło jego ofiarą. Wnioski: seniorzy potrzebują systemowych rozwiązań
Raport „Badanie potrzeb społecznych Seniorów 2025” jasno pokazuje, że polityka senioralna w Polsce wymaga lepszego dopasowania do realnych potrzeb osób starszych. Zdrowie, transport, mieszkalnictwo, integracja społeczna i bezpieczeństwo to obszary, które wymagają pilnych i skoordynowanych działań.
Raport powinien stać się punktem wyjścia do tworzenia bardziej przyjaznej, włączającej i solidarnej rzeczywistości dla rosnącej grupy seniorów w Polsce. Źródło: glosseniora.pl
opr. Renata Bech
Fot. Wygenerowane przez AI
