To roślina, która od wieków znajduje zastosowanie zarówno w ziołolecznictwie, jak i w rolnictwie. Choć powszechnie występuje na łąkach w całej Polsce, jej właściwości prozdrowotne wciąż pozostają niedoceniane. Surowcem zielarskim są przede wszystkim kwiaty, z których przygotowuje się napary, herbaty, ekstrakty oraz preparaty stosowane zarówno wewnętrznie, jak i zewnętrznie.
Koniczyna czerwona jest wieloletnią rośliną motylkową należącą do rodziny bobowatych. Odgrywa ważną rolę w rolnictwie, ponieważ dzięki współpracy z bakteriami brodawkowymi wiąże azot z powietrza i wzbogaca nim glebę. Dzięki temu może ograniczać konieczność stosowania nawozów azotowych, poprawiając żyzność gleby w sposób naturalny.
Jej kwiaty zawierają liczne substancje biologicznie czynne, w tym izoflawony będące fitoestrogenami, flawonoidy, garbniki, olejki eteryczne oraz witaminy i składniki mineralne. Dzięki temu wykazują szerokie działanie prozdrowotne. Jedną z najważniejszych właściwości koniczyny czerwonej jest naturalne wsparcie kobiet w okresie menopauzy
Roślina zawiera fitoestrogeny – naturalne związki roślinne o budowie przypominającej estrogen (estradiol). Dzięki temu mogą one wspierać równowagę hormonalną organizmu i pomagać łagodzić niektóre objawy przekwitania.
Regularne spożywanie naparów lub preparatów z koniczyny czerwonej może wspierać organizm w ograniczaniu:
- uderzeń gorąca,
- nadmiernej potliwości,
- wahań nastroju,
- uczucia rozdrażnienia.
Należy jednak pamiętać, że skuteczność preparatów z koniczyny czerwonej może być różna u poszczególnych osób, a kobiety z chorobami hormonozależnymi lub przyjmujące leki hormonalne powinny skonsultować ich stosowanie z lekarzem.
Dzięki właściwościom przeciwzapalnym i wpływowi na gospodarkę hormonalną koniczyna czerwona może wspomagać organizm również w przypadku:
- zespołu napięcia przedmiesiączkowego (PMS),
- pierwotnego bolesnego miesiączkowania,
- zaburzeń cyklu menstruacyjnego.
Poza tym wykazuje też właściwości:
- przeciwzapalne,
- przeciwskurczowe,
- wykrztuśne,
- moczopędne,
- uspokajające,
- tonizujące,
- przeciwbólowe,
- wspierające naturalne procesy oczyszczania organizmu.
Napary z czerwonej koniczyny są od dawna wykorzystywane w medycynie naturalnej jako środek wspomagający organizm podczas infekcji górnych dróg oddechowych. Mogą łagodzić ból gardła, ułatwiać odkrztuszanie wydzieliny oraz działać kojąco na błony śluzowe. Napar można zarówno pić, jak i stosować do płukania jamy ustnej oraz gardła. Nie zastępuje jednak leczenia zaleconego przez lekarza i powinna być traktowana jako element wspierający.
Substancje bioaktywne zawarte w czerwonej koniczynie mogą wspierać prawidłowe funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego.
Badania sugerują, że mogą one:
- wspierać elastyczność naczyń krwionośnych,
- działać tonizująco na mięsień sercowy,
- wspomagać utrzymanie prawidłowego poziomu cholesterolu,
- wspierać utrzymanie prawidłowego ciśnienia tętniczego.
Niektóre składniki koniczyny mogą również wpływać na zmniejszenie krzepliwości krwi. Z tego względu osoby stosujące leki przeciwzakrzepowe lub przygotowujące się do zabiegów chirurgicznych powinny zachować ostrożność i skonsultować stosowanie koniczyny z lekarzem.
Koniczyna czerwona może wspierać naturalną pracę wątroby, która odpowiada między innymi za metabolizm tłuszczów oraz hormonów. Dzięki właściwościom przeciwutleniającym pomaga chronić komórki organizmu przed działaniem wolnych rodników.
Jak przygotować napar z koniczyny czerwonej?
- 1 łyżeczkę suszonych kwiatów zalać szklanką wody o temperaturze około 90°C,
- pozostawić pod przykryciem na 5–15 minut,
- przecedzić.
Napar ma łagodny, delikatnie kwiatowy smak i można pić go 1–2 razy dziennie.
Latem doskonale smakuje również na zimno. Można podawać go z:
- kostkami lodu,
- listkami mięty,
- plasterkiem cytryny,
- miodem,
- świeżym imbirem,
- hibiskusem,
- owocami dzikiej róży.
Koniczyna czerwona znajduje też szerokie zastosowanie również w pielęgnacji skóry i włosów. Można wykorzystywać ją w postaci:
- toników,
- kremów,
- maści,
- płukanek,
- kompresów,
- okładów,
- dodatku do kąpieli.
Preparaty z koniczyny czerwonej stosowane są pomocniczo przy:
- stanach zapalnych skóry,
- trądziku,
- egzemie,
- łuszczycy,
- podrażnieniach.
Dzięki zawartości przeciwutleniaczy jest także składnikiem kosmetyków przeciwstarzeniowych wspierających utrzymanie jędrności i dobrej kondycji skóry.
Ekstrakt z czerwonej koniczyny jest cenionym składnikiem kosmetyków do pielęgnacji włosów. Może wspierać:
- wzmacnianie cebulek,
- ograniczenie łamliwości włosów,
- zmniejszenie nadmiernego wypadania,
- utrzymanie równowagi skóry głowy,
- ograniczenie nadmiernego wydzielania sebum.
Regularna pielęgnacja z wykorzystaniem koniczyny czerwonej może poprawiać wygląd i kondycję włosów oraz skóry głowy.
Koniczyna czerwona jest również rośliną jadalną.
Najbardziej wartościowe są młode liście oraz kwiaty, które można dodawać do:
- sałatek,
- zup,
- twarożków,
- past warzywnych,
- koktajli,
- dekoracji potraw.
Ich delikatny smak dobrze komponuje się z wieloma daniami, wzbogacając dietę o naturalne związki roślinne.
Pomimo licznych właściwości prozdrowotnych koniczyna czerwona nie jest odpowiednia dla każdego. Ze względu na zawartość fitoestrogenów oraz możliwy wpływ na krzepliwość krwi jej stosowanie powinny skonsultować z lekarzem:
- kobiety w ciąży i karmiące piersią,
- osoby z chorobami tarczycy,
- osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe,
- osoby z chorobami hormonozależnymi (np. niektórymi nowotworami piersi, jajnika lub endometrium),
- osoby przygotowujące się do zabiegów operacyjnych.
Żródła: Adam Paluch „Zerwij ziele z dziewięciu miedz”; wiezdrowie.pl/artykuly/czerwona-koniczyna-wlasciwosci-lecznicze-i-zastosowanie; recepta.pl/artykuly/koniczyna-czerwona-wszystko-co-musisz-wiedziec-o-czerwonej-koniczynie
Tekst i zdjęcie: Renata Bech
