Zgodnie z definicją zaczerpniętą z Ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej przez przemoc domową należy rozumieć jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie naruszające prawa lub dobra osobiste osoby doznającej przemocy domowej, w szczególności narażające tę osobę na niebezpieczeństwo utraty życia, zdrowia lub mienia, naruszające jej godność, nietykalność cielesną, wolność, w tym seksualną, powodujące szkody na jej zdrowiu fizycznym lub psychicznym, a także wywołujące cierpienie lub krzywdę u tej osoby.
Na cykle przemocy składają się trzy następujące po sobie fazy: Faza narastającego napięcia, Faza ostrej przemocy oraz Faza „miodowego miesiąca”.
Cykle mogą trwać nawet kilka, kilkanaście lat. Z czasem cykle te ulegają modyfikacji; zwykle fazy „miodowego miesiąca” skracają się, a fazy narastającego napięcia i gwałtownej przemocy wydłużają się i przebiegają bardziej dramatycznie, intensywnie. Finalnie faza „miodowego miesiąca” zanika całkowicie i pozostają tylko dwie fazy. Cykliczność przemocy sprawia, że ofiarom trudno jest podjąć działania mające na celu zatrzymanie przemocy.
Zjawisko przemocy domowej charakteryzuje się tym, że:
– jest intencjonalnym działaniem osoby stosującej przemoc, jej postępowanie jest zamierzone i celowe, ukierunkowane na kontrolowanie i zmierzające do
podporządkowania sobie ofiary;
– występuje dysproporcja sił w relacji, sprawca ma przewagę (fizyczną, psychiczną bądź ekonomiczną) nad ofiarą;
– narusza dobra i prawa osobiste, sprawca wykorzystując przewagę sił narusza podstawowe prawa ofiary (np. godność, prawo do nietykalności cielesnej, do odmowy, do posiadania własnego zdania, do utrzymywania kontaktów z rodziną, przyjaciółmi);
– powoduje szkody osobiste i cierpienie, ofiary doznają bolesnych szkód
zdrowotnych – fizycznych, psychicznych bądź też materialnych (np. lęk, niepewność, smutek, izolacja społeczna, niszczenie mienia).
Rozróżniamy następujące formy przemocy w rodzinie:
- Przemoc fizyczna – naruszanie nietykalności fizycznej, zachowania powodujące uszkodzenie ciała lub niosące takie ryzyko. Przykład: popychanie, szarpanie, ciągnięcie, szturchanie, klepanie, klapsy, ciągnięcie za uszy, włosy, szczypanie, kopanie, bicie ręką, pięścią, uderzenie w twarz, przypalanie papierosem, duszenie, krępowanie ruchów, parzenie, polewanie substancjami żrącymi itp.2. 2. Przemoc psychiczna – naruszenie godności osobistej, zawiera przymus i groźby. Przykład: izolowanie, wyzywanie, ośmieszanie, grożenie, krytykowanie, poniżanie.
3. Przemoc seksualna – naruszenie intymności, zmuszanie do aktywności seksualnej wbrew woli drugiej osoby, bądź gdy osoba ta nie jest w pełni świadoma, przedmiotowe traktowanie, wykorzystanie drugiej osoby w celu uzyskania zaspokojenia seksualnego. Przykład: zmuszanie do obcowania płciowego, innych czynności seksualnych, poniżanie, wyśmiewanie czy upokarzanie w kontekście seksualnym .
4. Przemoc ekonomiczna – ograniczanie lub pozbawianie dostępu do środków finansowych bądź podjęcia pracy czy uzyskania samodzielności finansowej. Przykład: niełożenie na utrzymanie osób, wobec których istnieje taki obowiązek, niezaspokajanie potrzeb materialnych, niszczenie rzeczy osobistych, demolowanie mieszkania, wynoszenie sprzętów domowych oraz ich sprzedawanie.
5. Przemoc za pomocą środków komunikacji elektronicznej – zachowanie wzbudzające u osoby doznającej przemocy domowej poczucie zagrożenia, poniżenia czy
udręczenia, podejmowane za pomocą środków komunikacji elektronicznej na
odległość. Przykład: wyzywanie, straszenie, poniżanie w Internecie lub przy użyciu telefonu, robienie zdjęć czy rejestrowanie filmów bez zgody, publikowanie w
Internecie lub rozsyłanie telefonem zdjęć, filmów czy tekstów, będących obraźliwymi czy ośmieszającymi.
6. Inne zachowania osoby stosującej przemoc domową – zaniedbanie, niezaspokojenie podstawowych potrzeb biologicznych, psychicznych i innych, niszczenie rzeczy
osobistych, demolowanie mieszkania, wynoszenie sprzętów i ich sprzedawanie,
pozostawianie bez opieki osoby, która z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności nie może samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb, zmuszanie do picia alkoholu bądź zażywania środków psychoaktywnych, substancji psychotropowych lub leków.
Na bazie Ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej osobie dotkniętej przemocą udziela się bezpłatnej pomocy, w szczególności w formie: poradnictwa medycznego, psychologicznego, prawnego, socjalnego, zawodowego i rodzinnego, interwencji kryzysowej i wsparcia, ochrony przed dalszym krzywdzeniem, przez uniemożliwienie osobom stosującym przemoc korzystania ze wspólnie zajmowanego z innymi członkami rodziny mieszkania oraz zakazanie kontaktowania się i zbliżania się do osoby pokrzywdzonej, zapewnienia osobie dotkniętej przemocą domową bezpiecznego schronienia w specjalistycznym ośrodku wsparcia dla ofiar przemocy domowej. Osoba doznająca takiej przemocy może liczyć również na badania lekarskie w celu ustalenia przyczyn i rodzaju uszkodzeń ciała związanych z użyciem przemocy domowej oraz wydania zaświadczenia lekarskiego w tym przedmiocie.
Przemoc domową można zgłosić do określonych służb, instytucji i podmiotów takich jak:
– Policja
– Prokuratura
– Ośrodek Pomocy Społecznej (Zespół Interdyscyplinarny ds Przeciwdziałania Przemocy)
– Punkt interwencji kryzysowej w Cieszynie przy ul. Bobreckiej 25
– Dom dla Matek z Małoletnimi Dziećmi i Kobiet w Ciąży w Pogórzu
– Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia” 801 12 00 02
– Dziecięcy telefon zaufania Rzecznika Praw Dziecka 800 12 12 12
– Fundacja „Dajemy Dzieciom Siłę” telefon zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111
Andrzej Koenig, ociemniały
Fot. Pixabay
