Często zdarza się, że wobec osoby starszej lub z niepełnosprawnością jest stosowana jest przemoc. Ze względu na ograniczone możliwości fizyczne, komunikacyjne, zależność od opiekunów, a także strach osób starszych i z niepełnosprawnościami przed ujawnieniem prawdy rozpoznanie przemocy może być bardzo trudne…
Jednak każda wątpliwość lub sytuacja wzbudzająca w nas podejrzenie, że dochodzi do przemocy wymaga sprawdzenia. W takiej sytuacji wskazane jest powiadomienie odpowiednich służb takich jak Policja, Ośrodek Pomocy Społecznej lub zadzwonić na numer alarmowy 112. Możemy również skorzystać z Ogólnopolskiego Pogotowia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia” dzwoniąc pod numer 800 120 002.
Wśród wielu form przemocy wobec osób starszych oraz z niepełnosprawnościami głównymi są:
Przemoc fizyczna, czyli świadome i celowe użycie siły fizycznej w celu zadawania bólu lub wymuszenia określonych czynności lub zachowań. Może to przejawiać się biciem, kopaniem lub popychaniem, ale też krępowaniem ruchów, w celu wymuszenia wzięcia leku czy zjedzenia posiłku, nieostrożnym lub siłowym obchodzeniem się podczas zabiegów pielęgnacyjnych lub wykonywaniem tych czynności, mimo że podopieczny wskazuje, iż sprawiają mu one ból.
Przemoc psychiczna, czyli zachowania mające na celu zadawanie psychicznego i emocjonalnego cierpienia. Należą do nich m.in. poniżanie, wywoływanie niepokoju, lęku, szantażowanie, wyśmiewanie (np. niepełnosprawności, braku samodzielności lub mniejszej sprawności), upokarzanie, podejmowanie decyzji za osobę starszą, uniemożliwiające jej dokonania samodzielnego wyboru, traktowanie z pobłażliwością lub jak powietrze, a także groźby i wyzwiska. Znajdują się tutaj również wytykanie choroby, ograniczeń wynikających z wieku, niepełnosprawności, straszenie wyrzuceniem z domu lub oddaniem do domu opieki, izolowanie od znajomych lub innych członków rodziny, decydowanie za osobę starszą lub z niepełnosprawnością w kwestiach jej zdrowia i sposobów leczenia, a także podejmowanie za nią decyzji w innych istotnych obszarach jej życia czy pozostawienie osoby starszej w szpitalu lub placówce opieki, np. w okresie wakacji lub podczas świąt, wbrew jej woli.
Przemoc ekonomiczna czyli uzależnienie ekonomiczne lub wykorzystanie finansowe przejawiające się z celowym niszczeniem czyjejś własności, pozbawieniem środków do życia lub stwarzaniem warunków, w których nie są zaspokajane niezbędne do przeżycia potrzeby. Częstymi przykładami przemocy ekonomicznej wobec osób starszych i z niepełnosprawnością są: zamykanie w osobnym pomieszczeniu i nie pozwalanie na jego opuszczanie, nie pozwalanie na korzystanie z pomieszczeń w domu np. łazienki, kuchni, nieodpowiednia temperatura w pomieszczeniu, pozbawianie spokoju lub snu, zabieranie osobie starszej pieniędzy lub dysponowanie nimi wbrew jej woli, wydzielanie pieniędzy oddanej osobie z jej własnych środków lub kontrolowanie wydatków (gdy jest on w stanie sam o nich decydować),wymuszanie dostępu do konta lub kart bankomatowych, samowolne dysponowanie majątkiem osoby starszej bez jej wiedzy i zgody (np. używanie przedmiotów będących jej własnością, zmuszanie siłą lub podstępem osoby starszej do niekorzystnych decyzji finansowych, przywłaszczenia majątku np. przepisanie domu lub mieszkania na członków rodziny, przekazanie darowizn, zaciąganie pożyczek na jej nazwisko lub zmuszanie jej do tego, nadużywanie pełnomocnictw itp., odmawianie wykupienia leków, zawiezienia do lekarza lub do szpitala gdy osoba nie może tego zrobić samodzielnie.
Przemoc seksualna czyli zmuszanie do nieakceptowanych form współżycia oraz wszelkie naruszenia intymności tj.: gwałt, molestowanie, obnażanie się przed osobą starszą, zmieszanie do oglądania treści pornograficznych, żarty o podtekście seksualnym, wymuszanie zachowań seksualnych lub rozmów, obnażanie intymnych partii ciała osoby starszej przy innych osobach, upublicznianie jej wizerunku, zawstydzanie.
Andrzej Koenig, ociemniały
Fot. Pixabay
