Trybunał Konstytucyjny (TK) wydał wyrok, w którym uznał za niezgodny z Konstytucją przepis, który do 31 grudnia 2023 r. uzależniał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem
Na mocy tego wyroku istnieje teraz możliwość wznowienia postępowań w sprawie świadczenia, w których doszło do odmowy jego przyznania w oparciu o ww. niekonstytucyjny przepis.
Na tej podstawie tysiące rodziców (i nie tylko) będących opiekunami niepełnosprawnych dzieci – za sprawą powyższego wyroku, ma szansę odzyskać nawet kilkadziesiąt tysięcy złotych świadczenia (nawet 29 496 zł za sam rok 2023), ale mają na to ograniczony czas.
Zgodnie z Ustawą o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne, to świadczenie, które przysługuje:
• matce albo ojcu,
• innemu opiekunowi faktycznemu dziecka,
• innej osobie, na której ciąży obowiązek alimentacyjny,
• małżonkowi jak również
• rodzinie zastępczej (niezależnie od pokrewieństwa z dzieckiem), osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej
Bardzo ważnym jest fakt, że od 1 stycznia 2024 r. czyli od dnia wejścia w życie Ustawy o świadczeniu wspierającym, która wprowadziła istotne zmiany w zakresie zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom dzieci z niepełnosprawnością – osoby sprawujące opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem nie muszą rezygnować z aktywności zawodowej (zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej), aby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne. Zgodnie z wprowadzonymi wówczas zasadami – świadczenie pielęgnacyjne, przysługuje bowiem bez jakichkolwiek ograniczeń w zakresie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej podejmowanej przez rodzica lub opiekuna dziecka, jak również w zakresie osiąganych przez niego dochodów.
W stanie prawnym sprzed 1 stycznia 2024 r. bowiem – podjęcie przez opiekuna niepełnosprawnego dziecka aktywności zawodowej mieszczącej się w ustawowej definicji zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej, wykluczało prawo do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Zniesienie zakazu pracy, jako jednego z warunków pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, od lat było uzasadnionym postulatem rodzin dzieci z niepełnosprawnościami. W praktyce, zakaz ten oznaczał bowiem utratę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla każdego opiekuna niepełnosprawnego dziecka, które podjąłby się jakiegokolwiek „dorywczego” zajęcia, celem podreperowania domowego budżetu, nierzadko obciążonego wysokimi kosztami leczenia, rehabilitacji i niezbędnego dla dziecka sprzętu medycznego. Ponadto, od 1 stycznia 2024 r. – świadczenia pielęgnacyjnego nie pozbawia również pobieranie przez opiekuna dziecka własnego świadczenia emerytalno-rentowego.
Skutkiem wyroku TK jest możliwość wznowienia postępowania w tych sprawach, w których doszło do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o niekonstytucyjny przepis.
Oznacza to, że wszystkie osoby, które przed 1 stycznia 2024 r. ubiegały się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (które np. w 2023 r. przysługiwało w kwocie 2 458 zł) i którym odmówiono przyznania tego świadczenia z tego powodu, że nie spełniały warunku w postaci rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem – mogą teraz wystąpić ze skargą/wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie przyznania świadczenia (i tym samym ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres sprzed 1 stycznia 2024 r.), w związku z tym, że odmowa jego przyznania była oparta o przepis, który (w związku z wyrokiem TK) okazał się niezgodny z Konstytucją. Już za sam rok 2023 r. łączna kwota świadczenia pielęgnacyjnego, które można było uzyskać opiewała na kwotę 29 496 zł.
Skargę o wznowienie postępowania w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy złożyć do organu, który wydał decyzję w I instancji, czyli do urzędu miasta lub gminy właściwego ze względu na ówczesne miejsce zamieszkania wnioskodawcy albo do ośrodka pomocy społecznej lub innej jednostki organizacyjnej gminy, której została przekazana realizacja świadczeń rodzinnych w danej gminie, np. do MOPS/GOPS.
Na wniesienie skargi o wznowienie postępowania w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uprawnieni mają czas tylko do 25 kwietnia br. Od 1 stycznia 2026 r. świadczenie pielęgnacyjne, przysługuje w wysokości 3 386 zł miesięcznie.
Opracował: Andrzej Koenig
fot. Pixabay
